Higiena cyfrowa Twojego dziecka
Obecnie technologia odgrywa ogromną rolę w naszym codziennym życiu. Szczególnie ważne jest zatem, aby dzieci nauczyły się zdrowych nawyków związanych z jej użytkowaniem. Nie nabędą jednak takiej umiejętności same. Potrzebny jest im wzór do naśladowania. Higiena cyfrowa to nie tylko ochrona przed zagrożeniami czyhającymi w świecie online, ale również dbałość o korzystanie z technologii w taki sposób, aby nie wpływała ona negatywnie na rozwój i zdrowie dziecka.
Czym jest
higiena cyfrowa?
Higiena cyfrowa to zbiór praktyk i zasad, które pomagają w bezpiecznym i zdrowym korzystaniu z technologii. Dotyczy to nie tylko ochrony przed zagrożeniami online, ale także utrzymania równowagi i odpowiednich proporcji pomiędzy czasem spędzanym przed ekranami a innymi życiowymi aktywnościami. Brak higieny cyfrowej może prowadzić do różnych problemów, takich jak uzależnienie od ekranów czy narażenie na nieodpowiednie treści. Osoby zachowujące higienę cyfrową potrafią wykorzystywać nowe technologie w taki sposób, by czerpać z nich korzyści (również te zdrowotne) lub, w ostateczności, posługiwać się nimi tak, by nie doświadczać negatywnych skutków ich użytkowania.
Mózg dziecka vs. nowe technologie
Odpowiednie korzystanie z nowych technologii potrafi korzystnie wpłynąć na nasze funkcjonowanie w codzienności. Należy jednak pamiętać o tym, że dzieci, do co najmniej trzeciego roku życia, nie powinny mieć żadnego kontaktu z ekranami. Jest to związane z dynamicznym rozwojem mózgu w tym okresie i jego wpływem na dalsze życie dziecka. Rolą rodziców i opiekunów jest wspieranie swych podopiecznych w bezpiecznym i zdrowym korzystaniu z nowoczesnych narzędzi, w taki sposób aby maksymalizować ich potencjał rozwojowy, jednocześnie minimalizując zagrożenia. Jakie mogą być zatem korzyści wynikające z odpowiedniego korzystania z nowych technologii przez dziecko, które osiągnęło już dojrzałość na właściwym ku temu poziomie?
1. Edukacja i dostęp do wiedzy
Dostęp do Internetu zapewnia również dostęp do nieograniczonej ilości informacji. Przy odpowiednim użytkowaniu i eliminowaniu nieprawdziwych treści, dziecko może poszerzać swoją wiedzę i uczyć się w kreatywny sposób, wykorzystując na przykład interaktywne aplikacje edukacyjne, gry oraz platformy e-learningowe wzbudzające w dziecku ciekawość i zachęcając je do nauki w atrakcyjny sposób. Taka nauka jest często bardziej angażująca niż tradycyjne metody nauczania proponowane przez ogólnodostępny system edukacji, dzięki czemu dziecko będzie szybciej i łatwiej zapamiętywać zdobyte informacje.
2. Rozwój umiejętności technicznych
Korzystanie z nowych technologii pomaga dzieciom w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w dzisiejszym świecie, ukierunkowanym na cyfryzację i dynamiczny postęp. Umiejętność obsługi komputera, znajomość programów graficznych czy podstawy programowania to kompetencje, które mogą być przydatne w przyszłej karierze zawodowej Twojego dziecka, ale także tu i teraz, przykładowo w sytuacjach szkolnych.
3. Kreatywność i innowacyjność
Na rynku istnieje wiele aplikacji i gier komputerowych promujących kreatywność dzieci. Zachęcają one do tworzenia własnych projektów, animacji czy nawet prostych programów, wykorzystując przy tym element zabawy i rozrywki. Takie zajęcia rozwijają wyobraźnię i umiejętność rozwiązywania problemów. Mogą być również sposobem na kreatywne spędzanie części wolnego czasu.
Co jednak z zagrożeniami związanymi z korzystaniem z nowych technologii?
Ich niestety nie brakuje.
Do najpowszechniejszych należą między innymi:
1. Uzależnienie:
Jednym z najniebezpieczniejszych zagrożeń czyhających na dziecko jest uzależnienie od urządzeń elektronicznych. Mowa tutaj zarówno o narzędziach ekranowych, takich jak smartfon czy telewizor, jak i o zabawkach, sprawiających, że dziecko jest przebodźcowane i poddawane zbyt dużej stymulacji.
Długotrwałe, niewłaściwe korzystanie z technologii może prowadzić do kłopotów ze snem, zmniejszonej aktywności ruchowej oraz problemów społecznych. Dzieci mogą spędzać więcej czasu w wirtualnym świecie, zaniedbując kontakty z rówieśnikami i rodziną. Takie uzależnienie ma negatywne konsekwencje zarówno dla zdrowia fizycznego jak i psychicznego młodego użytkownika.
2. Problemy zdrowotne:
Jak wcześniej wspomniano, długotrwałe korzystanie z nowych technologii nie jest obojętne dla ludzkiego zdrowia i samopoczucia, zarówno w krótkiej jak i w długiej perspektywie. Patrzenie na ekrany może prowadzić do problemów ze wzrokiem, a siedzący tryb życia przyczynia się do powstania nieprawidłowej postawy ciała i zaburzeń w obrębie narządu ruchu. Prowadzenie niezdrowego stylu życia może skutkować również trudnościami w utrzymaniu prawidłowej masy ciała i higieny snu, tak ważnej dla rozwijającego się organizmu.
3. Rozwój emocjonalny i społeczny:
Nowe technologie mogą niekorzystnie wpływać na rozwój emocjonalny i społeczny dzieci. Zbyt duża ekspozycja na media społecznościowe i gry komputerowe oraz ich dobór nieodpowiedni do wieku, potrafią prowadzić do izolacji społecznej, trudności w nawiązywaniu relacji oraz problemów z koncentracją. Wymienione skutki nie są obojętne dla funkcjonowania jednostki zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości. Potrafią bowiem skutecznie obniżyć samoocenę człowieka, narazić go na zagrożenia i choroby psychiczne. Jeśli zauważasz u swojego dziecka niepokojące objawy, nie wahaj się skonsultować ze specjalistą, gdyż może to uchronić dziecko przed niebezpiecznymi konsekwencjami w przyszłości i ułatwić mu obecne funkcjonowanie w społeczeństwie.
Budowanie zdrowych nawyków u dziecka
Promowanie zdrowych nawyków jest kluczowe dla utrzymania równowagi między technologią a innymi aspektami życia. Warto zachęcać dziecko do spędzania czasu na świeżym powietrzu, uprawiania sportu, czytania książek i rozwijania zainteresowań, które nie są związane z technologią. Choć początkowo może być to niełatwym przedsięwzięciem, z czasem pojawią się zauważalne korzyści wynikające z zachowywania równowagi pomiędzy przestrzenią wirtualną a rzeczywistością. Wypracowane umiejętności i zdobyte doświadczenia ubogacają świat dziecka, poszerzając jego wiedzę i możliwości, co zaowocuje zdrowiem i sukcesem nie tylko w chwili obecnej, ale również w przyszłości.
Gdy przychodzi wyznaczony wcześniej czas w ciągu dnia na korzystanie z nowych technologii, ważne jest zwrócenie uwagi na robienie przerw podczas ich użytkowania. Może to być np. 10 minut przerwy na każde 30 minut spędzone przed ekranem. Wskazane jest, aby w czasie odpoczynku od technologii, dziecko nie pozostało w pozycji siedzącej czy leżącej, ale żeby wstało i gdzieś się przeszło. Już samo wyjście do toalety czy zaparzenie sobie herbaty będzie znacznie lepsze od biernego czekania, aż przerwa minie. Najlepiej byłoby jednak, żeby dziecko wykonywało w tym czasie ćwiczenia ruchowe, dzięki którym wzmocnią swój kręgosłup i całą postawę ciała. Pamiętaj, że dzieci uczą się przede wszystkim poprzez naśladowanie. Bądź zatem dla niego wzorem i również dbaj o swoje zdrowe nawyki cyfrowe.
Rozmowy z dziećmi na temat nowych technologii
Otwarte i szczere rozmowy z dziećmi na
temat technologii są niezwykle ważne. Możesz w ten sposób pozytywnie wpłynąć na
relację pomiędzy tobą a dzieckiem, nauczyć je dbania o higienę cyfrową oraz
poznać jego własną perspektywę i sposób postrzegania nowych technologii. Jeśli
nie wiesz, jak rozmawiać z dzieckiem tak, by przekazywać mu tym samym
odpowiednie wartości i wzorce, możesz zacząć od tych kilku kroków:
Słuchaj i mów
Regularnie rozmawiaj z dzieckiem o jego doświadczeniach w świecie online. Zapytaj, jakie strony odwiedza, w jakie gry lubi grać i z kim się kontaktuje. Pamiętaj jednak, że aby dziecko chętnie uczestniczyło w takich konwersacjach, nie mogą one przypominać wywiadu policyjnego, a być przyjemnym doświadczeniem, do którego dziecko chętnie będzie wracać. Zwróć uwagę również na to, by zachować formę dialogu. Zadawaj pytania i opowiadaj o własnych doświadczeniach, nie zapominając o daniu przestrzeni dziecku na wyrażenie własnej opinii. Jeśli coś ci się nie spodoba w zachowaniu dziecka, postaraj się go agresywnie nie krytykować, ponieważ następnym razem nie będzie chciało ono z tobą rozmawiać albo nie powie ci prawdy.
Reaguj na problemy
Jeśli dziecko napotka trudności w świecie online i zwraca się do Ciebie o pomoc, nigdy nie lekceważ jego problemów. Bądź dla niego wsparciem, pomóż mu zrozumieć, jak właściwie reagować na tego typu sytuacje i gdzie szukać pomocy. Pamiętaj, że jeśli konieczna jest interwencja odpowiednich osób trzecich, nie zwlekaj z podjęciem słusznych w danej sytuacji działań.
Edukuj
Zadbanie o edukację dziecka na temat odpowiedzialnego korzystania z technologii i zagrożeń, jakie mogą się pojawić jest jednym z zadań współczesnych rodziców. Poleganie w tym zakresie na działania ze strony szkoły mogą okazać się bowiem niewystarczające. Pamiętaj, że im więcej dziecko wie, tym bardziej świadomie będzie korzystać z Internetu, znając przy tym własne prawa i stawiając odpowiednie granice. Dawanie dobrego przykładu w poruszaniu się w przestrzeni internetowej może być silnym fundamentem do budowania dalszej świadomości dziecka.
Jak zatem nie uzależnić się od smartphona?
- Zwracaj większą uwagę na to, ile czasu dziecko spędza w nowych technologiach i jaka jest jakość oraz praktyczność podejmowanych przez nie wówczas aktywności.
- Zachęcaj dziecko do odpoczywania bez używania ekranów. Proponuj ciekawe alternatywy, które rzeczywiście wpłyną pozytywnie na pracę mózgu dziecka, umożliwiając przy tym rzeczywistą relaksację.
- Pomóż dziecku odnaleźć pasje i zainteresowania poza siecią. Niech zobaczy jak wiele interesujących czynności może próbować i jak w wielu aktywnościach jest naprawdę dobre. Może to nie tylko pomóc w zadbaniu o higienę cyfrową dziecka, ale również wzmocnić jego pewność siebie i podnieść poziom zadowolenia z własnego życia.
- Pokaż i wytłumacz, jak ważny jest sen. Jeśli zauważasz, że korzystanie z nowych technologii negatywnie oddziałuje na sen dziecka, to wiedz, że wpływa to na całość jego funkcjonowania. Sen jest niezwykle ważny dla ludzkiego zdrowia niezależnie od wieku, jednak ma on szczególne znaczenie zwłaszcza w przypadku najmłodszych.
- Dawaj dziecku wsparcie podczas nawiązywania relacji społecznych i wchodzenia w interakcje międzyludzkie. To bardzo ważne, aby już od najmłodszych lat uczyć się zawierania znajomości z innymi. Wspiera to prawidłowy rozwój społeczno-emocjonalny dziecka, pomaga mu poznać swoje własne potrzeby, uczy wyrażania emocji i opinii oraz daje przestrzeń do nabywania kompetencji budowania relacji z drugim człowiekiem.
Podsumowanie
Dbanie o higienę cyfrową dzieci stało się kluczowym elementem wychowania ich w dzisiejszym świecie. Ustalanie zasad, promowanie zdrowych nawyków i prowadzenie otwartych rozmów to podstawy, które pomogą naszym podopiecznym w bezpiecznym i zdrowym korzystaniu z technologii. Pamiętajmy, że jako rodzice i opiekunowie mamy ogromny wpływ na to, w jaki sposób dzieci będą używać nowoczesnych narzędzi i jak wpłynie to na ich rozwój. Zwłaszcza w przypadku najmłodszych istotne jest dawanie dobrego przykładu do naśladowania. Pamiętajmy, że zdrowe nawyki cyfrowe to inwestycja w przyszłość naszych dzieci.
